Mục lục

5 Việc Cần Làm Ngay Sau Khi Bản Án Có Hiệu Lực Pháp Luật

Thắng kiện chưa chắc đã thu được tiền, lấy lại được đất, nhận được tài sản hoặc buộc bên kia thực hiện đúng nghĩa vụ. Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, người được thi hành án cần hành động đúng thời điểm, đúng hồ sơ và đúng cơ quan có thẩm quyền để tránh kéo dài, mất quyền yêu cầu hoặc bị bên phải thi hành án tẩu tán tài sản.

Bài viết này tập trung vào các bản án, quyết định về dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động, đất đai và phần dân sự trong bản án hình sự, hành chính. Theo Luật Thi hành án dân sự 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, hệ thống thi hành án dân sự tổ chức thi hành các bản án, quyết định về dân sự, phá sản, phần tài sản trong án hành chính, phần dân sự trong án hình sự và một số loại quyết định khác theo luật định.

Tóm tắt nhanh

Việc cần làm	Mục đích
1. Lấy bản án, kiểm tra hiệu lực	Biết bản án đã có hiệu lực chưa, nội dung phải thi hành là gì
2. Rà soát quyền và nghĩa vụ	Xác định mình được nhận gì, phải làm gì, thời hạn nào
3. Nộp đơn yêu cầu thi hành án	Kích hoạt thủ tục thi hành án, tránh bỏ lỡ thời hiệu
4. Xác minh tài sản, đề nghị biện pháp bảo đảm/cưỡng chế	Ngăn tẩu tán tài sản, tăng khả năng thi hành thực tế
5. Xem xét giám đốc thẩm, tái thẩm nếu có sai phạm nghiêm trọng	Bảo vệ quyền lợi nếu bản án đã có hiệu lực nhưng có căn cứ xem xét lại

1. Việc thứ nhất: Lấy bản án và kiểm tra bản án đã có hiệu lực chưa

Việc đầu tiên là phải có trong tay bản án, quyết định có đóng dấu của Tòa án. Không nên chỉ nghe thông tin qua điện thoại, qua người quen hoặc xem bản chụp không đầy đủ.

Thông thường, bản án có hiệu lực pháp luật khi:

Bản án sơ thẩm hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có kháng cáo, kháng nghị;
Bản án phúc thẩm được tuyên;
Quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm được ban hành;
Một số quyết định của Tòa án có hiệu lực ngay theo luật.

Bộ luật Tố tụng dân sự quy định bản án, quyết định dân sự được thi hành là bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, bao gồm bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị; bản án phúc thẩm; quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm và một số trường hợp khác.

Khi nhận bản án, cần kiểm tra kỹ:

Số bản án, ngày tuyên án;
Tòa án đã xét xử;
Tên các đương sự;
Phần quyết định của bản án;
Nghĩa vụ về tiền, tài sản, đất đai, nhà ở, cấp dưỡng, án phí;
Thời điểm bản án có hiệu lực;
Quyền yêu cầu thi hành án;
Thời hiệu yêu cầu thi hành án.

Phần quan trọng nhất là “Quyết định của Tòa án”. Đây là căn cứ trực tiếp để cơ quan thi hành án tổ chức thi hành.

2. Việc thứ hai: Rà soát chính xác mình được gì, phải làm gì

Sau khi bản án có hiệu lực, cần đọc bản án theo hướng thực tế: bản án tuyên ai phải làm gì, làm trong thời hạn nào, giao cho ai, trả bao nhiêu tiền, trả tài sản nào, có tính lãi chậm thi hành án hay không.

Ví dụ:

Nội dung bản án tuyên	Việc cần kiểm tra
Buộc trả tiền	Số tiền gốc, lãi, án phí, lãi chậm thi hành
Buộc giao đất, giao nhà	Diện tích, vị trí, số thửa, hiện trạng, người đang quản lý
Buộc cấp dưỡng	Mức cấp dưỡng, thời điểm bắt đầu, phương thức trả
Buộc chia tài sản	Tài sản nào giao cho ai, ai thanh toán chênh lệch
Buộc chấm dứt hành vi	Hành vi phải dừng, cách chứng minh vi phạm
Buộc thực hiện thủ tục	Ai phải ký hồ sơ, nộp giấy tờ, phối hợp sang tên

Nếu là người phải thi hành án, cũng cần rà soát để chủ động thi hành đúng, tránh bị cưỡng chế, phát sinh chi phí cưỡng chế, lãi chậm trả hoặc bị áp dụng biện pháp ngăn chặn, bảo đảm thi hành án.

3. Việc thứ ba: Nộp đơn yêu cầu thi hành án đúng thời hiệu

Đây là việc rất quan trọng. Có bản án thắng kiện nhưng không nộp đơn yêu cầu thi hành án thì nhiều nghĩa vụ không tự động được tổ chức thi hành.

Theo Luật Thi hành án dân sự 2025, thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn.

Hồ sơ yêu cầu thi hành án thường gồm:

Đơn yêu cầu thi hành án;
Bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật;
CCCD/hộ chiếu của người yêu cầu;
Tài liệu về địa chỉ, tài sản, tài khoản ngân hàng, nơi làm việc của người phải thi hành án nếu có;
Tài liệu chứng minh đã nhận một phần tiền/tài sản nếu đã thi hành một phần;
Giấy ủy quyền nếu ủy quyền cho luật sư hoặc người khác nộp hồ sơ.

Trong đơn yêu cầu thi hành án cần ghi rõ:

Người yêu cầu thi hành án;
Người phải thi hành án;
Nội dung yêu cầu thi hành;
Số tiền, tài sản, nghĩa vụ cụ thể;
Thông tin tài sản của người phải thi hành án nếu biết;
Cơ quan thi hành án có thẩm quyền;
Yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm hoặc cưỡng chế nếu có căn cứ.

Không nên chờ sát thời hiệu 05 năm mới nộp đơn. Càng để lâu, người phải thi hành án càng có thời gian chuyển nhượng, tặng cho, rút tiền, che giấu hoặc làm giảm khả năng thi hành.

4. Việc thứ tư: Theo dõi tự nguyện thi hành án, xác minh tài sản và đề nghị cưỡng chế khi cần

Sau khi có quyết định thi hành án, không nên “nộp đơn xong rồi chờ”. Người được thi hành án cần theo dõi hồ sơ, làm việc với Chấp hành viên, cung cấp thông tin tài sản và đề nghị áp dụng biện pháp phù hợp.

Theo hướng dẫn của cơ quan thi hành án dân sự, thời hạn tự nguyện thi hành án là 10 ngày kể từ ngày người phải thi hành án được thông báo hợp lệ quyết định thi hành án, trừ trường hợp thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Người được thi hành án nên chủ động cung cấp thông tin như:

Tài khoản ngân hàng;
Nhà, đất, xe ô tô, máy móc, hàng hóa;
Cổ phần, phần vốn góp;
Thu nhập, lương, hợp đồng cho thuê;
Giao dịch chuyển nhượng tài sản sau khi có tranh chấp;
Người đang giữ tài sản;
Dấu hiệu tẩu tán, che giấu tài sản.

Nếu người phải thi hành án có điều kiện nhưng không tự nguyện thi hành, có thể đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế. Luật Thi hành án dân sự 2025 quy định khi hết thời hạn tự nguyện thi hành án mà người phải thi hành án có điều kiện nhưng không tự nguyện thi hành thì bị cưỡng chế; trường hợp cần ngăn chặn tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc hành vi trốn tránh thi hành án, Chấp hành viên có thể áp dụng ngay biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế theo luật.

5. Việc thứ năm: Xem xét giám đốc thẩm, tái thẩm nếu bản án có sai phạm nghiêm trọng

Bản án có hiệu lực pháp luật không có nghĩa là không thể xem xét lại trong mọi trường hợp. Nếu phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng, sai lầm trong áp dụng pháp luật, chứng cứ quan trọng bị bỏ sót hoặc xuất hiện tình tiết mới làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án, đương sự có thể nghiên cứu thủ tục đề nghị xem xét theo giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

Trong tố tụng dân sự, đương sự có quyền đề nghị người có thẩm quyền xem xét kháng nghị giám đốc thẩm trong thời hạn 01 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật nếu phát hiện vi phạm pháp luật trong bản án, quyết định đó. Người có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm có thời hạn kháng nghị 03 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, trừ trường hợp đặc biệt theo luật.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng: giám đốc thẩm, tái thẩm không phải “xét xử phúc thẩm lần hai”. Đây là thủ tục đặc biệt, chỉ nên thực hiện khi có căn cứ rõ ràng. Việc nộp đơn đề nghị giám đốc thẩm thường không tự động làm dừng thi hành án, trừ khi có quyết định tạm đình chỉ hoặc quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền.

Các trường hợp nên nhờ luật sư rà soát:

Bản án tuyên không rõ, khó thi hành;
Tòa bỏ sót người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;
Chứng cứ quan trọng không được xem xét;
Áp dụng sai quy định pháp luật;
Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng;
Có tài liệu mới có thể làm thay đổi bản chất vụ án;
Bản án ảnh hưởng lớn đến đất đai, nhà ở, tài sản, quyền nuôi con, nghĩa vụ tiền lớn.

Checklist hồ sơ cần chuẩn bị sau khi bản án có hiệu lực

Nhóm hồ sơ	Tài liệu cần có
Hồ sơ bản án	Bản án/quyết định có hiệu lực, thông báo hiệu lực nếu có
Hồ sơ nhân thân	CCCD, giấy ủy quyền, giấy tờ pháp nhân nếu là doanh nghiệp
Hồ sơ thi hành án	Đơn yêu cầu thi hành án, tài liệu chứng minh phần đã thi hành
Hồ sơ tài sản	Thông tin nhà đất, tài khoản ngân hàng, xe, cổ phần, phần vốn góp
Hồ sơ liên hệ	Địa chỉ, số điện thoại, nơi làm việc của người phải thi hành án
Hồ sơ khiếu nại/giám đốc thẩm	Bản án các cấp, chứng cứ, tài liệu mới, văn bản phân tích sai phạm

Câu hỏi thường gặp

Bản án có hiệu lực pháp luật rồi có phải tự đi thi hành án không?

Không phải mọi nội dung đều tự động được thi hành. Đối với nhiều khoản về tiền, tài sản, giao đất, giao nhà, cấp dưỡng, bồi thường, người được thi hành án nên nộp đơn yêu cầu thi hành án tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền.

Thời hiệu yêu cầu thi hành án là bao lâu?

Bên thua kiện không tự nguyện thi hành thì làm gì?

Người được thi hành án cần nộp đơn yêu cầu thi hành án, cung cấp thông tin tài sản và đề nghị Chấp hành viên áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế nếu người phải thi hành án có điều kiện nhưng không tự nguyện thi hành.

Có bản án rồi nhưng bên kia tẩu tán tài sản thì xử lý thế nào?

Cần nhanh chóng cung cấp chứng cứ về tài sản, giao dịch tẩu tán, tài khoản, nhà đất, xe, cổ phần cho cơ quan thi hành án và đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm hoặc cưỡng chế theo quy định.

Có thể khiếu nại Chấp hành viên hoặc cơ quan thi hành án không?

Có. Nếu cho rằng quyết định, hành vi của Chấp hành viên hoặc cơ quan thi hành án xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đương sự có thể khiếu nại theo trình tự thi hành án dân sự.

Bản án có hiệu lực rồi còn kháng cáo được không?

Không. Khi bản án đã có hiệu lực thì không còn kháng cáo phúc thẩm. Nếu có căn cứ đặc biệt, đương sự có thể xem xét đơn đề nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm theo quy định.

Kết luận

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, việc quan trọng không phải là “cất bản án vào hồ sơ”, mà là phải nhanh chóng chuyển từ giai đoạn xét xử sang giai đoạn thi hành. Người được thi hành án cần lấy bản án, kiểm tra hiệu lực, rà soát nội dung phải thi hành, nộp đơn yêu cầu thi hành án, cung cấp thông tin tài sản và theo sát quá trình xử lý của cơ quan thi hành án.

Nếu bản án có dấu hiệu sai nghiêm trọng, cần đồng thời đánh giá khả năng đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. Với các vụ việc liên quan đến tiền lớn, đất đai, nhà ở, chia tài sản, thừa kế, cấp dưỡng, bồi thường hoặc doanh nghiệp, nên nhờ luật sư rà soát sớm để tránh mất thời hiệu, mất chứng cứ hoặc để người phải thi hành án tẩu tán tài sản.

Căn cứ pháp lý

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung;
Luật Thi hành án dân sự năm 2025;
Bộ luật Dân sự năm 2015;
Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung;
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung;
Các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Nội dung bài viết chỉ có giá trị tham khảo. Việc phải làm sau khi bản án có hiệu lực phụ thuộc vào loại bản án, nội dung bản án, thời điểm có hiệu lực, cơ quan có thẩm quyền thi hành, tài sản của người phải thi hành án và hồ sơ cụ thể. Người đọc nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi nộp đơn yêu cầu thi hành án, khiếu nại thi hành án hoặc đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.