Lấy Ảnh Trên Mạng Để Chạy Quảng Cáo Có Bị Kiện Không?

Câu trả lời ngắn gọn là: có thể bị kiện, bị yêu cầu gỡ quảng cáo, bồi thường thiệt hại hoặc bị xử phạt nếu lấy ảnh trên mạng để chạy quảng cáo mà chưa được chủ sở hữu ảnh hoặc người có hình ảnh trong ảnh đồng ý.

Việc ảnh xuất hiện trên Google, Facebook, TikTok, website hoặc sàn thương mại điện tử không có nghĩa là ai cũng được tự do tải về để quảng cáo. Khi dùng ảnh để chạy quảng cáo, doanh nghiệp đang sử dụng ảnh cho mục đích thương mại, nên rủi ro pháp lý cao hơn so với việc lưu ảnh để tham khảo nội bộ.

Tóm tắt nhanh

1. Vì sao lấy ảnh trên mạng để quảng cáo dễ bị kiện?

Ảnh chụp, ảnh thiết kế, poster, banner, hình minh họa có thể là tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả. Luật Sở hữu trí tuệ ghi nhận quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả như quyền sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm đến công chúng; tổ chức, cá nhân muốn khai thác các quyền này thường phải được chủ sở hữu cho phép và trả tiền bản quyền nếu có thỏa thuận.

Chạy quảng cáo thường bao gồm nhiều hành vi như tải ảnh về, chỉnh sửa, đưa vào banner, đăng lên Facebook Ads, Google Ads, website, landing page hoặc sàn thương mại điện tử. Các hành vi này có thể bị xem là sao chép, truyền đạt hoặc sử dụng tác phẩm cho mục đích thương mại nếu chưa được phép.

2. Ghi nguồn ảnh có được không?

Không đủ.

Ghi “nguồn: Google”, “ảnh sưu tầm”, “nguồn: Facebook” hoặc gắn tên tác giả chỉ thể hiện việc dẫn nguồn, không chứng minh bạn có quyền dùng ảnh để quảng cáo. Trừ khi ảnh thuộc trường hợp được phép sử dụng hợp pháp hoặc bạn đã có giấy phép, hợp đồng, email đồng ý, điều khoản license rõ ràng, việc ghi nguồn không loại trừ rủi ro vi phạm.

Đặc biệt, nhiều ngoại lệ sử dụng tác phẩm trong Luật Sở hữu trí tuệ chỉ áp dụng trong phạm vi nhất định và không nhằm mục đích thương mại; ví dụ việc chụp ảnh, truyền hình tác phẩm trưng bày nơi công cộng nhằm giới thiệu hình ảnh của tác phẩm cũng phải không nhằm mục đích thương mại.

3. Ảnh có người thật còn vướng quyền hình ảnh cá nhân

Nếu ảnh có khuôn mặt, vóc dáng hoặc đặc điểm nhận diện của một cá nhân, doanh nghiệp còn phải lưu ý quyền hình ảnh của người đó.

Bộ luật Dân sự quy định cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình; việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Người bị sử dụng hình ảnh trái phép có quyền yêu cầu chấm dứt việc sử dụng, thu hồi, tiêu hủy, bồi thường thiệt hại và áp dụng biện pháp xử lý khác.

Vì vậy, ngay cả khi bạn mua ảnh từ một kho ảnh, vẫn cần kiểm tra license có cho phép dùng hình người trong quảng cáo thương mại hay không, có cần model release không, có bị cấm dùng trong lĩnh vực nhạy cảm không.

4. Những rủi ro thường gặp khi dùng ảnh mạng chạy quảng cáo

5. Bị kiện hoặc bị khiếu nại thì có thể bị yêu cầu gì?

Người có quyền đối với ảnh có thể yêu cầu:

• Gỡ quảng cáo, xóa bài, dừng chiến dịch;
• Chấm dứt sử dụng hình ảnh;
• Xin lỗi, cải chính nếu có ảnh hưởng danh dự, uy tín;
• Thanh toán phí sử dụng ảnh;
• Bồi thường thiệt hại;
• Yêu cầu nền tảng quảng cáo gỡ nội dung;
• Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm.

Trong lĩnh vực quyền tác giả, Nghị định 131/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan; khung phạt tại nghị định này là khung áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị áp dụng mức phạt theo nguyên tắc xử phạt đối với tổ chức.

6. Dùng ảnh thế nào cho an toàn khi chạy quảng cáo?

Doanh nghiệp nên ưu tiên các cách sau:

1. Tự chụp ảnh sản phẩm, dịch vụ, nhân sự, văn phòng.
2. Thuê photographer/designer và ký hợp đồng rõ quyền sử dụng ảnh.
3. Mua ảnh từ kho ảnh có license thương mại.
4. Xin phép chủ ảnh bằng văn bản, email hoặc hợp đồng.
5. Với ảnh có người thật, cần có sự đồng ý của người trong ảnh.
6. Lưu lại hóa đơn, license, hợp đồng, file gốc, email cho phép.
7. Không dùng ảnh có logo, watermark, người nổi tiếng, ảnh khách hàng, ảnh đối thủ nếu chưa được phép.

Nguyên tắc an toàn: có ảnh chưa đủ, phải có quyền sử dụng ảnh.

7. Checklist trước khi chạy quảng cáo bằng hình ảnh

8. Câu hỏi thường gặp

Lấy ảnh trên Google để chạy quảng cáo có bị kiện không?

Có thể bị kiện nếu ảnh đó thuộc quyền tác giả của người khác và bạn không có quyền sử dụng cho mục đích quảng cáo.

Ghi nguồn ảnh có tránh được vi phạm không?

Không. Ghi nguồn không thay thế việc xin phép hoặc mua quyền sử dụng ảnh.

Dùng ảnh trên Canva, Freepik, Shutterstock có an toàn không?

Có thể an toàn nếu bạn dùng đúng điều khoản license. Cần kiểm tra ảnh đó có được dùng cho quảng cáo thương mại, có giới hạn lượt hiển thị, có yêu cầu ghi nguồn hoặc có cấm dùng trong lĩnh vực nhất định không.

Lấy ảnh khách hàng để chạy quảng cáo có được không?

Chỉ nên dùng khi có sự đồng ý rõ ràng của khách hàng, nhất là ảnh mặt, kết quả dịch vụ, hình ảnh trước – sau hoặc thông tin cá nhân.

Dùng ảnh người nổi tiếng để quảng cáo có được không?

Không nên nếu chưa có hợp đồng hoặc văn bản đồng ý. Việc dùng hình ảnh người nổi tiếng có thể gây hiểu nhầm họ bảo chứng, giới thiệu hoặc liên quan đến sản phẩm.

9. Kết luận

Lấy ảnh trên mạng để chạy quảng cáo có thể bị kiện nếu chưa được phép. Rủi ro không chỉ nằm ở bản quyền ảnh mà còn ở quyền hình ảnh cá nhân, nhãn hiệu, uy tín thương mại và nội dung quảng cáo.

Cách an toàn nhất là tự sản xuất hình ảnh, mua ảnh có license thương mại hoặc xin phép bằng văn bản trước khi sử dụng. Với ảnh dùng cho quảng cáo, doanh nghiệp nên lưu đầy đủ hợp đồng, license, hóa đơn và bằng chứng đồng ý để phòng khi bị khiếu nại.

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Dân sự năm 2015;
• Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung;
• Nghị định 17/2023/NĐ-CP về quyền tác giả, quyền liên quan;
• Nghị định 131/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính quyền tác giả, quyền liên quan;
• Luật Quảng cáo và các văn bản liên quan.